امروز: ۱۲ آذر ۱۴۰۰
صدای ‌کیشوندان ، تحلیل و بررسی رویدادها و اخبار جزیره زیبای کیش

نگاهی به تاریخ آخرین مالک جزیره کیش

اجتماعی , تاریخ و فرهنگ , فرهنگی , گردشگری تاریخ انتشار: 00/07/26 بدون نظر   74 بازدید

اندازه فونت    
نگاهی به تاریخ آخرین مالک جزیره کیش

نگاهی به تاریخ آخرین مالک جزیره کیش

 محمد اعظم خان. زادهٔ ۱۲۸۳ خورشیدی
شهر بستک، ایران. درگذشت ۱۳۴۶ خورشیدی (۶۳ سالگی)
محمد اعظم خان و جزیره کیش

او جزیره کیش را به نمایندگی از طرف سایر اقوام و خویشانش که در مالکیت آن سهیم و شریک بودند بدولت واگذار نمود و اسنادش را امضاء کرد. در سال ۱۳۴۲ هجری قمری محمد رضا خان بنی عباسی (سطوت الممالک) با عده‌ای سوار از طرف بند گری (صحرای باغ) و پشور و بخرد به بیدشهر رفته، جون رضا قلیخان (هژبر الدیوان) ضابط درآب شور بود چند روز توقف کرد تا رضا قلیخان از آب شور به بیدشهر برگشت، بنی عباسیان باتفاق رضا قلیخان بیدشهری از طریق جویم به شیراز رفته پس از چندی توقف در شیراز ضمن دریافت حکم حکومتی صحرای باغ کهورستان، روئیدرات، جزیره قیس (کیش) در خلیج فارس طبق قباله رسمی وفرمان ناصر الدین شاه که به علیمحمد خان قوام الملک انتقال یافته بود از میرزا ابرهیم خان قوام الملک فعلی خریداری نموده و به حوزه حکمرانی خود برگشته‌است. از این تاریخ جزیره کیش تحت نفوذ و حکم بنی عباسیان بوده تا اینکه محمد اعظم خان حاکم وقت دوباره آن را به دولت واگذار نموده‌است.

پایان حکم خوانین بستک

حکومتی ۲۰۰ ساله بنی عباسیان بستک در عهد محمد اعظم خان به پایان رسید. او شخصی باگذشت و دور اندیش و مهمان نواز بود.[۱] پس از فوت پدرش از طرف دولت بسمت بخشدار در بخش‌های مختلف لارستان از جمله بخش بستک خدمت نموده، وی با تمام شیوخ و حکام جنوبی و شمالی خلیج فارس آشنایی داشته‌است و رفت و آمد بین او و شیوخ این مناطق بر قرار بوده‌است.[۱]
کتاب تاریخ جهانگیریه

محمد اعظم خان از تاریخ قرن اخیر لارستان و بنادر و جزایر خلیج فارس و وقایع آن اطلاع ذی‌قیمت داشته‌است که ثمره آن تألیف کتاب تاریخ جهانگیریه وبنی عباسیان بستک است. محمد اعظم خان با ادبیات عربی و فارسی آشنایی کامل داشته‌است و یاد داشته‌های متفرقه در موضوعات مختلف تهیه کرده بوده‌است.

تاريخچه کيش …

از تاريخ کيش در زمان پيش از اسلام اطلاعات دقيقي در دست نيست. تنها منبع قابل اعتنا در اين زمينه نوشته هاي «نيارخوس» درياسالار يوناني است که در سال ۳۲۵ قبل از ميلاد به فرمان اسکندر مامور شد سفري اکتشافي را در سواحل درياي عمان و خليج فارس انجام دهد. نوشته هاي نيارخوس دلالت برآن مي کند که وي جزيره کيش يا «اراراکتا» را در قرن چهارم پيش ازميلاد مورد بازديد قرار داده است. مشخصاتي که وي ارايه مي دهد با مشخصات جزيره کيش انطباق دارد. به طوري که نيارخوس مي نويسد در اين جزيره بوستان‌ها و نخلستان‌هاي فراواني وجود داشته است. در دوره هخامنشيان، کيش مرکز عمده صيد مرواريد بين النهرين و هندوستان بود و بازرگانان بزرگ دنيا به اين جزيره رفت و آمد داشتند. دوران عظمت و شکوفايي تاريخ کيش از قرن چهارم هجري، پس از وقوع زلزله در سيراف آغاز شد. پس از آن که بندر سيراف از رونق افتاد تورانشاه به کمک حکام محلي بني قيصر در اين جزيره بندرگاهي ايجاد کرد و به عمران و آباداني آن همت گماشت و کيش را به مرکز عمده بازرگاني خليج فارس تبديل نمود. در دوره اتابکان فارس اهميت کيش به حدي بود که والي خليج فارس در اين جزيره سکونت داشت و برتمام جزاير خليج فارس و درياي عمان حکومت مي کرد. طبق نوشته هاي سياحان و تاريخ نويسان، در اين دوره درآمد کيش بابت عشريه کشتي هاي تجاري مبالغ بسيار قابل توجهي بوده است. از شواهد و قراين چنين پيداست که در عصر غزنويان، سلجوقيان، خوارزمشاهيان و مغول جزيره کيش در اوج شکوفايي و رونق و مرکز بازرگاني خليج فارس بوده است. مورخيني نظير قزويني، فضل الله بن عبدالله شيرازي، ابن بطوطه و حمدالله مستوفي که در اين دوره از کيش ديدن کرده اند همگي از عظمت، آباداني و زيبايي کيش سخن گفته اند.

بنابر نوشته هاي مورخين، نام کيش در دوره ايخانيان مغول پيوسته با اسامي ولايات معتبري چون بغداد، شيراز، بحرين و هندوستان آورده مي شده و پيوسته پيشوند «دولتخانه» قبل از عنوان کيش ذکر مي شده است.

علاوه بر اين، ويرانه هاي به جا مانده از شهر حريره در قسمت شمال جزيره نيز از عظمت جزيره کيش در آن دوران حکايت مي کند. اهميت استراتژيک کشور ما به عنوان شاهراه ارتباطي شرق و غرب و نيز موقعيت ويژه کيش در خليج فارس همواره مورد توجه کشورهاي ديگر بوده است.

تحولات اقتصادي اروپا در سده هاي پانزدهم و شانزدهم ميلادي، اروپايي ها و از جمله پرتغالي‌ها را متوجه بازارهاي مشرق زمين نمود. در اوايل قرن شانزدهم ميلادي پرتغالي‌ها به منظور تسلط بر بازارهاي تجاري هندوستان، عربستان و ايران و با هدف گسترش قلمرو مستعمراتي خويش کشتي هاي جنگي و بازرگاني خود را به اقيانوس هند گسيل داشتند.
در سال ۱۹۱۲ هجري برابر با ۱۵۰۶ ميلادي آلفونس آلبوکرک درياسالار مستعمره جوي پرتغالي با ناوگاني شامل چهارده ناو جنگي درياي عمان و خليج فارس را درنورديد وپس از آن که مسقط و چند بندر ديگر را به آتش کشيد در برابر شهر هرمز لنگه انداخت و از امير هرمز و کيش خواست که خود را تسليم و از شاه پرتغال اطاعت نمايد. اين درخواست پذيرفته نشد و پرتغالي‌ها هرمز و گمبرون را را تصرف کردند، سرنوشت کيش دگرگون شد و عصر انزوا و سکون آغاز گرديد. علت اين امر اين بود که اهميت استراتژيک جزيره هرمز به واسطه قرار داشتن بر دهانه خليج فارس از نظر پرتغالي ها به مراتب بيشتر از جزاير داخل خليج فارس و از جمله جزيره کيش بود و هرمز مي توانست وظيفه دفاع در مقابل يورش و مهاجمين ديگر را به شايستگي انجام دهد.پرتغالي‌ها تا دوره صفويه در کيش حضور داشتند و متاسفانه جز غارت و ويراني اثر ديگري از خود بر جاي نگذاشتند، تا اين که بالاخره شاه عباس صفوي پس از فارغ شدن از جنگ عثماني‌ها‌ به آزاد ساختن بحرين، هرمز و کيش از تسلط بيگانگان همت گماشت . با اين همه هنگامي که در دهه سوم قرن هفدهم ميلادي جزيره هرمز و ديگر جزاير و بنادر ايراني خليج فارس، به ايران بازگشت، نه تنها از اهميت کيش بلکه حتي از اهميت جزيره هرمز نيز کاسته شد و جاي آن را موقعيت جغرافيايي واقتصادي قابل توجه بندر جديد التاسيس عباس گرفت.

در اين دوران کيش جزيره أي نيمه متروک و منزوي بود و حتي در دوره هايي به جايگاه دزدان دريايي خليج فارس بدل شد .کيش در دوران ناصرالدين شاه به عنوان تيول به قوام الملک شيرازي – يکي از ايل سالاران متنفذ فارس واگذار شد و او نيز آن را با مبلغ ۲۵۰۰۰ تومان به محمدرضا خان سطوت الممالک بستکي حاکم لنگه فروخت. جزيره کيش تا دوره پهلوي چندين بار خريد و فروش شد تا اين که در سال ۱۳۴۰ خورشيدي دکتر منوچهر اقبال، اين جزيره را به مبلغ نه ميليون ريال از ورثه محمدرضا خان سطوت الممالک بستکي خريداري کرد .در سال ۱۳۴۹ جزيره کيش مورد بازديد هيات‌هاي کارشناسي ايران و آمريکا قرار گرفت و با توجه به موقعيت جغرافيايي و استراتژيکي مناسب، به عنوان يک مرکز بين المللي توريستي – تجاري مورد توجه قرار گرفت. به منظور جلب جهانگردان به اين جزيره و تامين آسايش و رفاه آنان، در مهر ۱۳۵۱ سازمان عمران کيش به ثبت رسيد.

سازمان عمران کيش طرح منطقه توريستي جزيره کيش را با الگو قراردادن جزاير هاوايي و کرانه‌هاي جنوبي درياي مدينترانه، با هزينه زيادي آغاز کرد و تا پيش از انقلاب فاز اول آن را به همراه بخشي از فاز دوم به اجرا درآورد. با پيروزي انقلاب اسلامي روند فعاليت‌هاي سازمان عمران متوقف شد.در اسفند ماه ۱۳۵۸ شوراي انقلاب از حقوق و عوارض گمرگي در جزيره کيش عملا سرفصل جديدي را در جهت شروع فعاليت‌هاي تجاري و رونق منطقه محروم جنوب کشور گشود.

اما مشکلات سال‌هاي پس از انقلاب موجب شد که اين لايحه قانوني تا سال‌ها به اجرا در نيايد. تا اين که در تير ۱۳۶۸ هيات وزيران در خصوص ورود و خروج کالا و نيز صادرات مجدد و توليد براي صادرات، جزيره کيش را به عنوان منطقه کاملا آزاد تجاري – صنعتي ثبت و اعلام کرد واز اين تاريخ به بعد فعاليت‌هاي اقتصادي مجددا در جزيره کيش شروع شد.بالاخره در سال ۱۳۷۱ با تاسيس سازمان منطقه آزاد کيش اين جزيره جاني تازه گرفت و دوران توسعه سريع کيش آغاز شد.

 

منابع و ماخذ: ۱-جمیل موحد، «بستک و خلیج فارس»

۲ –محمداعظم بنی عباسیان بستکی«تاریخ جهانگیریه و بستک»

۳ –عبدالحسین زرکوب «روزگاران»

مطالب مرتبط

نظر شما

  • لطفاً از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال دیدگاه های تکراری ، توهین به دیگران و ارسال متن های طولانی و اسپم خودداری نمایید.
  • از کلمات و اصطلاحاتی که محتوای نامناسب و توهین آمیز دارند در دیدگاه خود استفاده نکنید.
  • اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است.
ستاد کرونا
برچسب‌ها
آموزش و پرورش کیش (23) احمد حسن زاده امام جمعه کیش (21) اداره محیط زیست کیش (45) امام جمعه کیش (13) بهداشت مرکز توسعه سلامت (13) بیمارستان کیش (66) جزیره زیبای کیش (14) جزیره کیش (45) جعفر آهنگران (29) حمید رضا منتظری (15) دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان (27) دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد (20) دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری صنعتی (16) دبیر شورای عالی مناطق آزاد تجاری صنعتی کشور (20) دکتر رضانیا (26) دکتر رضانیا رئیس بهداشت (68) سازمان منطقه آزاد کیش (95) سازمان منطقه ازاد کیش (14) ستاد پیشگیری از کرونا (82) سرهنگ علی اصغر جمالی (29) سعید محمد (20) سعید پورعلی (16) شرکت آب عمران و خدمات شهری کیش (50) شرکت عمران ، آب و خدمات شهری کیش (26) شورای سلامت کیش (119) غلامحسین مظفری (49) فرمانده انتظامی ویژه کیش (13) فرماندهی انتظامی ویژه کیش (23) فرماندهی انتظامی کیش (71) مدیر عامل سازمان منطقه آزاد کیش (24) مرکز بهداشت و توسعه سلامت کیش (68) مرکز نوآوری و فناوری کیش (17) مرکز ورزش و تفریحات سالم کیش (21) معاونت اقتصادی سازمان منطقه آزاد کیش (22) معاونت عمرانی سازمان منطقه آزاد کیش (28) معاونت فرهنگی و اجتماعی سازمان منطقه آزاد کیش (50) معاونت گردشگری (13) معاونت گردشگری سازمان منطقه آزاد کیش (32) مناطق آزاد تجاری و صنعتی (14) موسسه ورزش و تفریحات سالم کیش (14) ناصر آخوندی (24) ناوگان حمل و نقل عمومی کیش (15) هواپیمایی کیش ایر (38) پلیس راهور کیش (21) پلیس فتا (19)
رفتن به ابتدای صفحه